DE BETEKENIS VAN SEATTLE door Walden Bello

De Betekenis van Seattle.
Walden Bello

Het is nu algemeen aanvaard dat de mondialisering een mislukking is als het gaat om haar drievoudige belofte van landen uit de economische stagnatie halen, de armoede elimineren en de ongelijkheid reduceren. De laatste nagel in de doodskist van het hele project is de huidige economische neergang, voortgekomen uit het door de belangen van grote bedrijven gestuurde mondialiseringsproces, de financiële liberalisering en de neoliberale ideologie die als legitimatie diende.

Maar tien jaar geleden lag het heel anders. Ik herinner me nog de noot van triomf die rond de eerste ministeriële top van de World Trade Organisation hing, in Singapore, november 1996. Daar werd ons door afgevaardigden van Amerika en andere ontwikkelde naties verteld dat een mondiaal kapitalisme onvermijdelijk was, de golf van de toekomst, en dat het er alleen nog om ging het beleid van de World Bank, International Monetary Fund en WTO ‘coherenter’ te maken om zo snel mogelijk de neoliberale utopie van een mondiaal geïntegreerde economie te bereiken.

Het momentum van de mondialisering leek echt alles aan de kant te schuiven, inclusief de waarheid. In het decennium voorafgaand aan Seattle waren er talrijke studies, ook van de UN, die grote vraagtekens zetten bij de aanname dat een mondiaal vrije markt-beleid automatisch tot groei en welvaart zou leiden. Juist integendeel. Onderzoek wees uit dat ongelijkheid en armoede zouden toenemen en de economische stagnatie niet zou verdwijnen, met name in het mondiale Zuiden. Maar deze cijfers bleven ‘factoids’ in plaats van ‘facts’ in de ogen van de academici, journalisten en beleidsmakers, die getrouw het neoliberale mantra van ‘economische liberalisering leidt tot meer groei en welvaart’ bleven herhalen. Vanuit dit orthodoxe perspectief, ad nauseam herhaald in collegezalen, media en beleidskringen, waren de tegenstanders van mondialisering een moderne variant van de Luddites, degenen die tijdens de Industriële Revolutie de machines kapotsloegen. Of zoals Thomas Friedman neerbuigend naar ons verwees: believers in a flat earth.

Toen kwam Seattle. Na die tumultueuze dagen begon men het in de media over de dark side van de mondialisering te hebben, de ongelijkheid en de armoede. En er kwamen de spectaculaire afvalligen uit het neoliberale kamp: investeerder George Soros, Nobel laureaat Joseph Stiglitz en topeconoom Jeffrey Sachs. Deze intellectuele terugtocht bereikte twee jaar geleden een hoogtepunt met het uitgebreide rapport van een groep neo-klassieke economen, onder leiding van Princeton’s Angus Deaton en de voormalige chief economist van het IMF, Ken Rogoff. Hun strenge conclusie was dat de World Bank, bron van de meeste aannames dat mondialisering en liberalisering de armoede zouden reduceren en groei bevorderen, bewust data had aangepast en/of onterechte beweringen gedaan.

Natuurlijk, neoliberalisme blijft het standaard discours voor vele economen en technocraten. Maar zelfs al vóór de huidige economische crisis had het veel van zijn geloofwaardigheid en legitimiteit verloren.

Hoe is dat gekomen? Niet zozeer door onderzoek en debat, maar vooral met actievoeren. Het waren de massale anti-mondialiseringsacties in de straten van Seattle, in haast synergetische interactie met het verzet van de vertegenwoordigers van de ontwikkelingslanden in het Sheraton Convention Centre, plus een uit de hand gelopen politieoptreden die de WTO-top zo spectaculair deden mislukken, die de factoids in feiten wisten te vertalen, in waarheid. En dit door Seattle veroorzaakte intellectuele debaçle van de mondialiseringsgedachte had zeer reële gevolgen. De Economist, grootste apologeet van neoliberale mondialisering, moet tegenwoordig toegeven “dat  de integratie van de wereldeconomie op alle fronten terugloopt”, en dat er zelfs sprake lijkt te zijn van een ooit ondenkbaar geacht proces van de-mondialisering.

Seattle was wat de filosoof Hegel een “wereldhistorische gebeurtenis” noemde. Haar blijvende les is dat de waarheid niet simpelweg out there bestaat, objectief en eeuwig, maar dat de waarheid “gerealiseerd” wordt in en door actie. In Seattle hebben gewone mannen en vrouwen met collectieve actie een waarheid gerealiseerd en daarmee een intellectueel paradigma omvergeworpen dat diende als legitimering voor de macht van de grote bedrijven.  

vertaald uit het Engels door arnth, origineel staat hier

Advertisements
%d bloggers like this: