Musica Elettronica, MEV 40 (1967-2007) (4cd set, New World Records)

Musica Elettronica Viva - MEV 40Het is moeilijk voor te stellen, maar in de late jaren zestig was zelfs Rome in de ban van de revolutie. Dat had ook z’n culturele effect. Een keur aan free jazz coryfeeën zoals Don Cherry en Ornette Coleman en avantgardisten zoals Takehisa Kosugi, La Monte Young en Nam June Paik waren veelvuldig te zien en te horen in de stad. Ook het legendarische The Living Theater was er actief.

Het was een ideale creatieve omgeving voor Musica Elettronica Viva, afgekort als MEV, een anarchistisch collectief van Amerikaanse conservatoriumstudenten die in de geest van de tijd besloten het roer radicaal om te gooien. Ze vertoefden in Trastevere, de aantrekkelijke wijk aan gene zijde van de Tiber en creëerden zomaar ex nihilo.

De oorspronkelijke bedoeling was – en hun naam verraadt het al – om in plaats van de gebruikelijke tape muziek die in de professionele studio’s van Milaan en Keulen werd geproduceerd, live electronische muziek te spelen. Versterkt dus! En met homemade junkotronics, zoals ze het zelf noemen. Percussie? Daar gebruiken we gewoon AGIP motorolieblikken voor, met contact mics erop gemonteerd. Een piano? Nah, veel te burgerlijk. Een glasplaat met springveren moet het ook kunnen doen. Ze waren ook de eersten in Europa die een Moog-synthesizer gebruikten in een live-context. Bob Moog ontwierp ook een apparaatje voor ze dat getriggered werd door hersengolven. Als het maar origineel geluid opleverde! Een nieuwe muzikale lingua franca was het devies.

Musica Elettronica VivaEn Alvin Curran, Richard Teitelbaum en pianist Fredric Rzewski, de kernbezetting van MEV, zijn geen parvenus. Curran studeerde met Elliott Carter en Teitelbaum was in de leer bij Luigi Nono. Onder invloed van onder meer Fluxus, de “open forms” van Cage en de free jazz van de late Coltrane wilde ze echter spontane, vrije improvisatie spelen. En niet om der kunst wille: improvisatie zag men als een manier om onderdrukking te bestrijden. Vrijheid van de traditionele beperkingen van compositieleer zou automatisch leiden tot meer vrijheid in de maatschappij. Of misschien toch niet zo naïef? Het is zeker niet anything goes bij MEV. De basis ligt in een vooruitgedacht concept en vooraf repeteren – ongehoord in orthodoxe improvisatiekringen – hoort erbij. Maar het risico werd beslist gezocht. Zo brak het publiek in het Belgische Louvain-la-Neuve de tent af bij een uitvoering van Sound Pool, vroege jaren zeventig, en werd het meubilair in brand gestoken. En het concept achter Sound Pool was nou net “authentieke” publieksparticipatie in het musiceren.

In de loop der jaren heeft MEV ook materiaal op plaat of cd uitgegeven maar het meeste daarvan is moeilijk te verkrijgen. Vorig jaar werd hun classic Spacecraft/Unified Patchwork Theory opnieuw uitgebracht door het Italiaanse label Alga Marghen, maar die schijnt nu al weer OOP te zijn. Nu is er dan het 4 cds tellende retrospectief van werk dat de hele periode vanaf 1967 tot recent omspant met bijna 5 uur aan muziek; ook een uitvoering van de radicale noise-exercitie Spacecraft is erop te vinden. Je mag gerust stellen dat deze dubbele dubbelaar één van de belangrijkste documenten in de improvisatiemuziek van de laatste tien jaar is.

Het is muziek die moeilijk vast te pinnen is en noopt tot LUISTEREN. Het spreidt zich naar alle kanten uit. Onbestendige, turbulente muziek die nu eens lawaaiig is, dan weer ingetogen en gefocust à la AMM. Soms doet het zelfs mysterieus aan. Stedelijk Museum Pt 1 uit 1982 bijvoorbeeld begint met een fantastisch oosters aandoend potten & pannen spel, dat als een weldadig spectrale suite klinkt. Op Spacecraft lijken we daarentegen van doen te hebben met een onvaste variatie op de industriële sound van het Brötzmann collectief circa Machine Gun; de vervormde tenor sax van Ivan Vandor is totaal ‘out there’. Wijlen Steve Lacy, die tot kort voor zijn dood de toegevoegde saxofonist was in MEV, en trombonist Garrett List zorgden voor opwindend blaaswerk op later werk, o.a. op voornoemd Stedelijk Museum. Het nummer Mass.Pike, uitgevoerd in 2007 door het core trio, is een relatief stil, spookachtig stuk met elektronische misthoorns en blazers en Rzewski op de vleugel, waarin flarden van politiek getinte declamaties en dialogen te horen zijn. Het is ook relatief kort (11 minuten); MEV muziek neemt doorgaans de tijd, vaak tot bijna een uur lang of nog langer. Maar uit de chaos die wordt geschapen doemt langzamerhand een zekere structuur op. Zoals Curran het zelf uitdrukt: de twee doelen van MEV muziek zijn zelfgenererende eenheid en totale chaos. Die spreken elkaar niet tegen, ze versterken elkaar.

Vergeet pop en rock. MEV is de enige werkelijk belangwekkende muziek, serieus!

[Deze recensie verscheen eerder op www.cut-up.com.]

zie ook de recensie van hun meest recente live optreden in de UK hier op neergeslagen-ogen

Advertisements
%d bloggers like this: